สมุดรายวันทั่วไป คืออะไร ลงบัญชีอย่างไร พร้อมตัวอย่าง

ปรับปรุงล่าสุด 6 พฤศจิกายน 2569

เรียบเรียงโดยทีม Bilbo จากข้อมูลของกรมสรรพากร ใช้ AI ช่วยร่าง และตรวจทานกับแหล่งอ้างอิงทุกจุดก่อนเผยแพร่ · วิธีที่เราเขียนคู่มือ

สมุดรายวันทั่วไปคือบัญชีรายวันที่ใช้จดรายการที่ไม่ได้ลงในสมุดรายวันเฉพาะ เช่น ซื้อทรัพย์สินเป็นเงินเชื่อ ค่าเสื่อมราคา และรายการปรับปรุงสิ้นงวด โดยบันทึกด้านเดบิตและเครดิตให้เท่ากันพร้อมคำอธิบาย ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทต้องลงบัญชีรายวันภายใน 15 วันนับแต่วันที่รายการเกิดขึ้น

สมุดรายวันทั่วไป คืออะไร

สมุดรายวันทั่วไปเป็นบัญชีรายวันชนิดหนึ่ง ใช้จดรายการค้าตามลำดับวันที่ก่อนนำไปผ่านรายการเข้าบัญชีแยกประเภท แต่ละรายการบอกว่าบัญชีใดเพิ่มหรือลด ด้านเดบิตเท่าไร ด้านเครดิตเท่าไร และมีคำอธิบายสั้น ๆ ว่าเกิดอะไรขึ้น

กิจการที่มีสมุดรายวันเฉพาะอยู่แล้ว เช่น บัญชีเงินสด บัญชีธนาคาร สมุดรายวันซื้อ และสมุดรายวันขาย จะใช้สมุดรายวันทั่วไปกับรายการที่เหลือ เช่น ซื้อทรัพย์สินเป็นเงินเชื่อ ค่าเสื่อมราคา ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย รายการปรับปรุง และรายการปิดบัญชีสิ้นปี

สมุดรายวันทั่วไปมีช่องอะไรบ้าง

ช่องในสมุดรายวันทั่วไปที่ใช้กันทั่วไป
ช่องใส่อะไร
วันที่วัน เดือน ปี ที่รายการเกิดขึ้น
รายการชื่อบัญชีด้านเดบิตก่อน ตามด้วยชื่อบัญชีด้านเครดิตในบรรทัดถัดไป บรรทัดล่างสุดเป็นคำอธิบายรายการ
เลขที่บัญชีรหัสบัญชีตามผังบัญชีของกิจการ ใช้อ้างอิงตอนผ่านรายการไปบัญชีแยกประเภท
เลขที่เอกสารเลขที่ใบกำกับภาษี ใบเสร็จ หรือใบสำคัญที่ใช้เป็นหลักฐาน
เดบิตจำนวนเงินด้านเดบิต
เครดิตจำนวนเงินด้านเครดิต ยอดรวมทั้งสองด้านของแต่ละรายการต้องเท่ากัน

ทุกรายการต้องมีเอกสารประกอบการลงบัญชี เช่น เอกสารที่บุคคลภายนอกออกให้ เอกสารที่กิจการออกให้บุคคลภายนอก หรือเอกสารที่กิจการจัดทำขึ้นใช้เอง อย่างใบสำคัญบันทึกค่าเสื่อมราคา

ตัวอย่างการลงสมุดรายวันทั่วไป

ห้างหุ้นส่วนจำกัด ไม้งามการช่าง รับทำเฟอร์นิเจอร์ ใช้บัญชีเงินสด บัญชีธนาคาร สมุดรายวันซื้อ และสมุดรายวันขายอยู่แล้ว เดือนกรกฎาคม 2569 มีรายการที่ต้องลงในสมุดรายวันทั่วไป 3 รายการ

สมุดรายวันทั่วไป ห้างหุ้นส่วนจำกัด ไม้งามการช่าง หน้า 1
วันที่รายการเลขที่บัญชีเดบิตเครดิต
3 ก.ค. 2569เครื่องมือช่าง151030,000
เจ้าหนี้การค้า ร้านเหล็กดี211030,000
ซื้อเครื่องเลื่อยไฟฟ้าเป็นเงินเชื่อ ตามใบกำกับภาษีเลขที่ 0457
31 ก.ค. 2569ค่าเสื่อมราคา5310500
ค่าเสื่อมราคาสะสม เครื่องมือช่าง1511500
ค่าเสื่อมราคาเดือนกรกฎาคม ใช้งาน 5 ปี (30,000 หาร 60 เดือน)
31 ก.ค. 2569ค่าไฟฟ้า52201,200
ค่าไฟฟ้าค้างจ่าย21501,200
ค่าไฟฟ้าเดือนกรกฎาคม ใบแจ้งหนี้มาถึงเดือนสิงหาคม

ทั้ง 3 รายการไม่มีการรับหรือจ่ายเป็นเงินสดหรือเงินฝากธนาคารในวันนั้น จึงไม่ได้ลงในบัญชีเงินสดหรือบัญชีธนาคาร ตัวอย่างนี้ไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่มเพื่อให้อ่านง่าย ถ้ากิจการจด VAT ต้องแยกภาษีซื้อออกเป็นอีกบรรทัดหนึ่ง

เมื่อถึงสิ้นเดือน ผู้ทำบัญชีจะนำยอดของแต่ละรายการไปผ่านเข้าบัญชีแยกประเภทตามเลขที่บัญชี เช่น 30,000 บาทเข้าบัญชีเครื่องมือช่างด้านเดบิต และเข้าบัญชีเจ้าหนี้การค้าด้านเครดิต

สมุดรายวันทั่วไป ต่างจากสมุดรายวันเฉพาะและบัญชีแยกประเภทอย่างไร

เทียบสมุดบัญชี 3 ชนิด
สมุดใช้จดอะไรเรียงตาม
สมุดรายวันทั่วไปรายการที่ไม่ได้ลงในสมุดรายวันเฉพาะ เช่น ซื้อทรัพย์สินเงินเชื่อ ค่าเสื่อมราคา รายการปรับปรุงและปิดบัญชีวันที่
สมุดรายวันเฉพาะรายการที่เกิดบ่อยชนิดเดียวกัน เช่น รับจ่ายเงินสด เงินฝากธนาคาร ซื้อเชื่อ ขายเชื่อวันที่
บัญชีแยกประเภทยอดของแต่ละบัญชี เช่น เงินสด เจ้าหนี้ ค่าไฟฟ้า ที่ผ่านมาจากสมุดรายวันทุกเล่มชื่อบัญชี

สำหรับกิจการขนาดเล็กที่มีรายการค้าไม่มาก สามารถบันทึกทุกรายการในสมุดรายวันทั่วไปเพียงเล่มเดียวได้ แต่ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทต้องมีบัญชีรายวันครบชนิดตามที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าประกาศกำหนด ตามหัวข้อถัดไป

ใครต้องทำ และต้องลงภายในกี่วัน

ตาม พ.ร.บ.การบัญชี พ.ศ. 2543 มาตรา 8 ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน บริษัทจำกัด บริษัทมหาชนจำกัด นิติบุคคลต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจในไทย และกิจการร่วมค้าตามประมวลรัษฎากร เป็นผู้มีหน้าที่จัดทำบัญชี ต้องทำบัญชีรายวัน บัญชีแยกประเภท บัญชีสินค้า และบัญชีอื่นตามความจำเป็น ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนและบริษัทเริ่มทำบัญชีตั้งแต่วันที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล (มาตรา 9)

ร้านค้าบุคคลธรรมดาที่ไม่ได้จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล ไม่ต้องทำสมุดรายวันตามกฎหมายนี้ เว้นแต่มีประกาศกระทรวงพาณิชย์กำหนดให้ทำ แต่ยังต้องจดรายรับรายจ่ายตามที่กรมสรรพากรกำหนด

กำหนดเวลาลงบัญชีของนิติบุคคล
บัญชีต้องลงให้เสร็จภายใน
บัญชีรายวัน รวมถึงสมุดรายวันทั่วไป15 วันนับแต่วันที่รายการนั้นเกิดขึ้น
บัญชีแยกประเภท15 วันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่รายการนั้นเกิดขึ้น
บัญชีสินค้า15 วันนับแต่วันสิ้นเดือนของเดือนที่รายการนั้นเกิดขึ้น
ยอดคงเหลือในบัญชีแยกประเภทและบัญชีสินค้า60 วันนับแต่วันปิดบัญชี

ในตัวอย่างข้างบน รายการซื้อเครื่องเลื่อยวันที่ 3 กรกฎาคม 2569 ต้องลงสมุดรายวันทั่วไปไม่เกินวันที่ 18 กรกฎาคม 2569 และผ่านเข้าบัญชีแยกประเภทไม่เกินวันที่ 15 สิงหาคม 2569

ต้องเก็บสมุดรายวันกี่ปี และไม่ทำมีโทษอะไร

  • ต้องจัดเก็บบัญชีและเอกสารประกอบการลงบัญชีไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันปิดบัญชี ณ สถานที่ทำการ เว้นแต่ได้รับอนุญาตให้เก็บที่อื่น ถ้าทำบัญชีด้วยคอมพิวเตอร์ที่อื่นแต่เชื่อมโยงมาถึงสถานที่ทำการได้ ให้ถือว่าเก็บไว้ที่สถานที่ทำการแล้ว (มาตรา 13 และ 14)
  • ไม่ทำบัญชีตามชนิด รายการ หรือระยะเวลาที่กรมพัฒนาธุรกิจการค้าประกาศกำหนด มีโทษปรับเป็นพินัยไม่เกิน 10,000 บาท และปรับรายวันอีกไม่เกินวันละ 500 บาทจนกว่าจะทำให้ถูกต้อง (มาตรา 27)
  • ไม่เก็บบัญชีและเอกสารไว้ครบ 5 ปี มีโทษปรับเป็นพินัยไม่เกิน 5,000 บาท (มาตรา 31)

คำถามที่พบบ่อย

สมุดรายวันทั่วไปใช้บันทึกรายการอะไร

รายการที่ไม่ได้ลงในสมุดรายวันเฉพาะ เช่น ซื้อทรัพย์สินเป็นเงินเชื่อ ค่าเสื่อมราคา ค่าใช้จ่ายค้างจ่าย รายการปรับปรุงสิ้นงวด และรายการปิดบัญชี ถ้ากิจการไม่มีสมุดรายวันเฉพาะ ก็สามารถบันทึกทุกรายการลงในสมุดรายวันทั่วไปได้เช่นกัน

สมุดรายวันทั่วไปต้องลงภายในกี่วัน

นิติบุคคลต้องลงบัญชีรายวันให้เสร็จภายใน 15 วันนับแต่วันที่รายการนั้นเกิดขึ้น และผ่านรายการเข้าบัญชีแยกประเภทภายใน 15 วันนับแต่วันสิ้นเดือน

ร้านค้าบุคคลธรรมดาต้องทำสมุดรายวันทั่วไปไหม

ไม่ต้องตาม พ.ร.บ.การบัญชี เว้นแต่มีประกาศกระทรวงพาณิชย์กำหนด แต่ยังต้องจดรายรับรายจ่ายตามที่กรมสรรพากรกำหนดเพื่อใช้ยื่นภาษี

ทำสมุดรายวันทั่วไปในโปรแกรมหรือ Excel ได้ไหม

ได้ กฎหมายยอมรับการทำบัญชีด้วยคอมพิวเตอร์ แต่ต้องลงรายการครบ ทันเวลา มีเอกสารประกอบ เก็บไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี และเชื่อมโยงมาถึงสถานที่ทำการได้

สมุดรายวันทั่วไปต้องเก็บกี่ปี

ไม่น้อยกว่า 5 ปีนับแต่วันปิดบัญชี พร้อมเอกสารประกอบการลงบัญชี

Bilbo ช่วยเรื่องนี้อย่างไร

Bilbo ช่วยเก็บบิลและใบเสร็จที่ใช้เป็นเอกสารประกอบการลงบัญชี ถ่ายรูปบิลส่งเข้า LINE ระบบอ่านวันที่ เลขที่ และยอดเงินให้ ผู้ทำบัญชีจึงลงสมุดรายวันได้ทันภายใน 15 วัน ดูฟีเจอร์สำหรับธุรกิจ

แหล่งอ้างอิง

ข้อมูลนี้ใช้ประกอบความเข้าใจเบื้องต้น กรณีของธุรกิจคุณควรปรึกษานักบัญชีหรือกรมสรรพากร

แชร์ให้คนที่ต้องใช้

อ่านต่อ

น้องบิลโบ้

ให้ Bilbo สรุปยอดภาษีให้ทุกเดือน

ส่งบิลเข้า LINE แล้วดูยอดภาษีซื้อ ภาษีขาย และหัก ณ ที่จ่ายได้ทันที

เริ่มใช้ฟรีผ่าน LINE