ใบวางบิล ใบแจ้งหนี้ ใบส่งของ ต่างกันอย่างไร ใช้ตอนไหน
ปรับปรุงล่าสุด 11 พฤศจิกายน 2569
เรียบเรียงโดยทีม Bilbo จากข้อมูลของกรมสรรพากร ใช้ AI ช่วยร่าง และตรวจทานกับแหล่งอ้างอิงทุกจุดก่อนเผยแพร่ · วิธีที่เราเขียนคู่มือ
ใบส่งของใช้ยืนยันว่าส่งสินค้าแล้ว ใบแจ้งหนี้ใช้แจ้งยอดที่ลูกค้าต้องจ่าย ส่วนใบวางบิลใช้รวบรวมรายการที่เรียกเก็บและนัดวันชำระเงิน ทั้ง 3 ใบไม่ใช่ใบเดียวกับใบกำกับภาษี ผู้ซื้อจึงไม่สามารถนำไปใช้ขอหักภาษีซื้อได้ เว้นแต่เอกสารนั้นจะจัดทำเป็นใบกำกับภาษีที่มีรายการครบถ้วนด้วย
เทียบ 4 เอกสารในตารางเดียว
| เอกสาร | ใช้ทำอะไร | ออกตอนไหน | กฎหมายกำหนดรายการไว้ไหม |
|---|---|---|---|
| ใบส่งของ | ยืนยันว่าส่งสินค้าให้ผู้ซื้อ | เมื่อขายสินค้า | มี มาตรา 105 จัตวา |
| ใบแจ้งหนี้ | แจ้งยอดที่ลูกค้าต้องจ่าย | ก่อนเรียกเก็บเงิน | ไม่มีในมาตราเรื่องใบกำกับภาษีและใบรับ |
| ใบวางบิล | รวมรายการเรียกเก็บและนัดวันชำระ | เมื่อนำเอกสารไปวางบิลตามรอบ | ไม่มีในมาตราเรื่องใบกำกับภาษีและใบรับ |
| ใบกำกับภาษี | หลักฐานภาษีขายของผู้จด VAT | ทันทีที่เกิดความรับผิด VAT | มี มาตรา 86 และ 86/4 |
ใบวางบิลคืออะไร
ใบวางบิล หรือ billing note เป็นเอกสารทางการค้าที่ผู้ขายใช้สรุปรายการที่จะเรียกเก็บเงินจากลูกค้า มักมีเลขที่เอกสารที่อ้างถึง ยอดรวม วันนัดชำระเงิน และช่องให้ผู้รับวางบิลลงชื่อ เหมาะกับลูกค้าที่จ่ายเป็นรอบและมีหลายรายการในรอบเดียว
มาตราเรื่องใบกำกับภาษีและใบรับในประมวลรัษฎากรไม่ได้กำหนดแบบหรือรายการของใบวางบิลไว้ ธุรกิจจึงสามารถออกแบบได้เองตามข้อตกลงกับลูกค้า
ใบแจ้งหนี้คืออะไร
ใบแจ้งหนี้ หรือ invoice เป็นเอกสารที่บอกลูกค้าว่าซื้ออะไร ยอดเท่าไร และต้องจ่ายเมื่อไร หลายธุรกิจใช้ใบเดียวเป็นทั้งใบแจ้งหนี้และใบวางบิล โดยเพิ่มช่องลงชื่อผู้รับวางบิลและวันนัดชำระเงิน
คำว่า invoice ในต่างประเทศอาจหมายถึงเอกสารภาษีด้วย แต่ในไทย หากผู้ซื้อต้องการนำไปใช้ขอหักภาษีซื้อ เอกสารจะต้องเป็นใบกำกับภาษีที่มีรายการครบถ้วนตามมาตรา 86/4
ใบส่งของคืออะไร ใครต้องออก
มาตรา 105 จัตวา กำหนดให้ผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มที่เป็นผู้ผลิต ผู้นำเข้า ผู้ส่งออก หรือผู้ขายส่ง ออกใบส่งของให้ผู้ซื้อเมื่อขายสินค้า และเก็บสำเนาไว้ไม่น้อยกว่า 5 ปี นับแต่วันที่ออก โดยอย่างน้อยต้องมีรายการดังนี้
- ชื่อหรือยี่ห้อ และเลขประจำตัวผู้เสียภาษีอากรของผู้ขาย
- ชื่อหรือยี่ห้อของผู้ซื้อ
- เลขลำดับของเล่ม (ถ้ามี) และเลขลำดับของใบส่งของ
- วัน เดือน ปี ที่ออกใบส่งของ
- ชนิด ชื่อ จำนวน และราคาของสินค้าที่ขาย
รวมเป็นใบเดียวได้ไหม
ได้ หากเอกสารนั้นทำหน้าที่ครบถ้วน โดยผู้จด VAT ที่ออกใบกำกับภาษีซึ่งมีข้อความระบุว่าส่งสินค้าให้ผู้ซื้อแล้ว สามารถใช้ใบกำกับภาษีนั้นเป็นใบส่งของได้ตามมาตรา 105 จัตวา
ส่วนงานบริการต้องระวังเป็นพิเศษ ความรับผิด VAT เกิดเมื่อได้รับเงิน แต่ถ้าออกใบกำกับภาษีก่อนได้รับเงิน ความรับผิดจะเกิดทันทีตามมาตรา 78/1 ถ้าใช้ใบแจ้งหนี้ใบเดียวเป็นใบกำกับภาษีด้วย จึงต้องนำไปลงในรายงานภาษีขายของเดือนที่ออก แม้ลูกค้าจะยังไม่ได้ชำระเงินก็ตาม
ตัวอย่างลำดับเอกสาร
ตัวอย่างนี้เป็นข้อมูลสมมติของกิจการที่จด VAT และให้ลูกค้าจ่ายเงินสิ้นเดือน
| วันที่ | ขายสินค้า | ให้บริการ |
|---|---|---|
| 5 พ.ย. | ส่งสินค้า ออกใบส่งของพร้อมใบกำกับภาษี | ทำงานเสร็จ ยังไม่ออกใบกำกับภาษี |
| 10 พ.ย. | วางบิลด้วยใบวางบิลหรือใบแจ้งหนี้ | วางบิลด้วยใบวางบิลหรือใบแจ้งหนี้ |
| 30 พ.ย. | รับเงิน ออกใบเสร็จรับเงิน | รับเงิน ออกใบกำกับภาษีและใบเสร็จรับเงิน |
การขายสินค้าทั่วไปมีความรับผิด VAT ตั้งแต่ส่งมอบตามมาตรา 78 จึงต้องออกใบกำกับภาษีตั้งแต่วันที่ 5 ส่วนการให้บริการทั่วไปมีความรับผิดเมื่อได้รับเงินตามมาตรา 78/1 จึงออกในวันที่ 30 ทั้งนี้ หากลูกค้าจ่ายเงินหรือเข้าใช้บริการก่อน ความรับผิดอาจเกิดขึ้นเร็วกว่านี้
กิจการที่ไม่ได้จด VAT ใช้เอกสารไหน
กิจการที่ไม่ได้จด VAT ออกใบกำกับภาษีไม่ได้ แต่ยังใช้ใบแจ้งหนี้หรือใบวางบิลเพื่อเรียกเก็บเงิน และออกใบเสร็จรับเงินเมื่อได้รับเงินได้ตามปกติ ดาวน์โหลดได้ที่ แบบฟอร์มใบแจ้งหนี้ ซึ่งออกแบบให้ใช้เป็นใบวางบิลได้ในใบเดียว
ดาวน์โหลดแบบฟอร์มใบแจ้งหนี้ฟรี
คำถามที่พบบ่อย
ใบวางบิลกับใบแจ้งหนี้ต่างกันอย่างไร
ใบแจ้งหนี้เน้นแจ้งยอดที่ต้องจ่ายของรายการนั้น ส่วนใบวางบิลเน้นรวมรายการที่เรียกเก็บและนัดวันชำระเงิน หลายธุรกิจรวมไว้ในใบเดียวกัน
ใบแจ้งหนี้ใช้ขอหักภาษีซื้อได้ไหม
ไม่ได้ หากไม่ได้จัดทำเป็นใบกำกับภาษีที่มีรายการครบถ้วนตามมาตรา 86/4 โดยผู้ซื้อต้องใช้ใบกำกับภาษีเป็นหลักฐานในการขอหักภาษีซื้อ
ใบส่งของใช้แทนใบเสร็จรับเงินได้ไหม
ไม่ได้ เนื่องจากใบส่งของใช้ยืนยันการส่งมอบสินค้า ไม่ใช่การรับเงิน เมื่อได้รับเงินแล้วยังต้องออกใบรับตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย
ร้านเล็กต้องออกใบส่งของไหม
มาตรา 105 จัตวา กำหนดหน้าที่นี้ไว้กับผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มที่เป็นผู้ผลิต ผู้นำเข้า ผู้ส่งออก หรือผู้ขายส่ง ถ้าไม่แน่ใจว่ากิจการเข้าข่ายไหม ควรสอบถามนักบัญชีหรือกรมสรรพากร
ใบวางบิลภาษาอังกฤษเรียกว่าอะไร
ใบวางบิลเรียกว่า billing note ใบแจ้งหนี้เรียกว่า invoice และใบส่งของเรียกว่า delivery note
Bilbo ช่วยเรื่องนี้อย่างไร
ออกใบแจ้งหนี้ใน Bilbo แล้วเช็กได้ทันทีว่าใบไหนจ่ายแล้ว ใบไหนค้างชำระ และมียอดค้างเท่าไร ดูฟีเจอร์สำหรับธุรกิจ
แหล่งอ้างอิง
- กรมสรรพากร: ประมวลรัษฎากร มาตรา 105 จัตวา (ใบส่งของ)
- กรมสรรพากร: ประมวลรัษฎากร มาตรา 78 และ 78/1 (จุดความรับผิด VAT)
- กรมสรรพากร: ประมวลรัษฎากร มาตรา 86 และ 86/4 (ใบกำกับภาษี)
ข้อมูลนี้ใช้ประกอบความเข้าใจเบื้องต้น กรณีของธุรกิจคุณควรปรึกษานักบัญชีหรือกรมสรรพากร

